Definizio Karl Marx 3

Komunismoa: Ondasunen komuntasunean oinarritzen den antolakuntza sozio-politikoari eta beronen aldeko teoriari ematen zaion izen. Jabetza pribatua eta klaseen arteko desberdintasuna baztertzen ditu komunismoak. Platonengandik hasita egin izan dira gizarte komunistara heltzeko ahaleginak. Karl Marxen proposamenari doakio bereziki hemen esaten duguna. Marxen ustez, Historiaren mugimenduak klase sozialen desagerpenerantz eta komunismoaren ezarpenerantz zuzendurik dihardu.

Krakoviako matxinada: 1846an

...

See on Wikiteka »

Definizio Karl Max 3

Ideologiak: Oro har, gizarte batek barneko errealitatea adierazteko dituen burutapenen (ideien, mitoen, irudien…) sistema, beharrezkoa, zeren gizakiak beti errealitate ororen burutapena baitu. Baina faltsukeria de ideologia ere existitzen da, eta honetaz dihardu Marxek: giza gogoaren produktu dira, edo deformaturiko kontzientzia mota bat, marxismoak deituriko “gainegitura” ren parte izanik. Zentzu txar horretan, baldintza sozialek deformaturiko giza pentsamendua adierazten du.

Iraultza soziala:

...

See on Wikiteka »

Definizio Karl Marx 2

Gainbalioa: Ekonomia kapitalista honetan lorturiko azken dirua, amaierako dirua, plusa edo gehigarria. Gainbalio hori erdiesteko, kapitalistak makinak eta lehengaiak erosten ditu alde batetik, eta bestetik lan-indarra. Baina nola lortzen du kapitalistak gainbalio hori? Lehengaien kostua eta horien mantenua gutxi gorabehera konstanteak izanik, gainbalioa erdiesteko gakoa proletarioaren lanean dago. Kapitalista, lan hori, salgaiaren prezioarekin konparatuz, prezio baxuagoan erosi ahal dela konturatzen

...

See on Wikiteka »

Definizio Karl Marx 1

Alienazioa: Gizakiak bere baitako zerbait galtzea esan nahi du. Norberaren burua enajenatzea. Norberaren buruarekiko arrotz bihurtu denaren egoera da. Marxen ustez, alienazio nagusia lanarena da, eta hortik sortzen dira beste alienazioak, alienazioek sustrai ekonomikoa baitute.

Azpiegitura ekonomikoa: Produkzio-harremanen multzoari deitzen zaio (produkzio-bitartekoen jabearen eta langilearen arteko harremana, gizartearen oinarrian dagoena eta ostendurik dagoena). Produkzio-, zabalketa-, truke- eta

...

See on Xuletas »

Versalleseko itunaren iruzkin 2

 Gerra honetan hildako asko egon ziren, soldadu asko eta baita ere zibilak. Frantziak galdu zituen soldadu eta zibil gehien. Gerrak eragin zituen galera materialak ere handiak izan ziren, zenbait meategi eta nekazaritzako lur eta etxalde batzuk galdu zituzten. Estatu nazional berriak sortu ziren: galtzaile izandako inperioak zatituta geratu ziren, Austro-Hungariar inperioa eta Otomandar inperioa adibidez. Gerraren ondorioz, aldaketak egon ziren nazioarteko harremanetan: Europak gerra aurretik...

See on Wikiteka »

Versalleseko itunaren iruzkin

Testu hau juridikoa da, izan ere, Lehen mundu gerrari tratatu honekin eman zitzaion bukaera eta hemen ezarri zutena bete egin behar izan zuten gero. Hemen Versaillesko Itunaren artikulu aipagarrienak agertzen dira. Testuaren egileak: alde batetik, Lehen Mundu Gerrako irabazleak izan ziren Entente bandokoak (Amerikako Estatu Batuak, Inperio Britainiarra, Frantzia, Italia eta Japonia). Eta beste aldetik, galtzaile izan zen Alemania.

Testu honen helburu nagusia, hainbeste luzatu zen Lehen Mundu Gerrari

...

See on Wikiteka »

Italia faxista 4

Doktrinatzea eta kontrol soziala

Estatu faxistak biztanleriaren pentsamoldea eta jarduerak kontrolatu nahi zituen. Interes berezia zuen gazteen doktrinatzean. Horregatik, garrantzi handia eman zion hezkuntzari. Eskolak emateko, alkandora beltza jantzarazi zieten irakasleei, eta unibertsitateko irakasleek erregimenarekiko leialak izango zirela zin egin behar izan zuten.

Haur eta gazteek alderdiak kontrolatutako gazte-erakundeetan parte hartu behar zuten; haien bidez,italiar berria diziplinaren eta...

See on Xuletas »

Italia faxista 3

Aldi parlamentarioa

1922tik 1925era bitarteko urteak erabakigarriak izan ziren erregimen liberaletik diktadura faxistara igarotzeko. Hasieran, Mussolini lehen ministro zenean, erregimen liberala errespetatuko zuela zirudien. Koalizio-goberbua eratu zuen, faxistek, liberalek, kontserbadoreek eta popularrek osatua; eta parlamentuaren onespenarekin, botere bereziak lortu zituen.

Hauteskunde lege berria onartu zen, eta 1924. urteko hauteskundeetan, faxistek eta gobernuaren aldekoek botoen %64 lortu...

See on Wikiteka »

Italia faxista 2

Faxismoa botererako bidean

Faxismoaren sortzailea Benito Mussolini izan zen. Hasieran, Alderdi Sozialstako joera erradikaleko buru izan zen, baina gero muturreko nazionalismoaren alde egin zuen. Il Popalo d´Italia egunkariko zuzendaria izan zen, eta haren bidez, kanpo-politika oldarkorraren alde egin zuen, bai eta Italia barruan komunismoaren aurkako politika gogorra egitearen alde ere.

1919an, Banito Mussolinik Fasci Italiani di Combattimento sortu zuen Milanen; talde paramilitar ultranazionalista...

See on Xuletas »