Parisko komuna: Proletarioen lehen diktadura, Parisko proletarioak 1871ko martxoaren 18tik maiatzaren 28ra arte, Versaillesko armadak hur zapaldu arte.
Produkzioa: Jarduera da, zeinaren bidez gizakiek iraun ahal izateko ondasun materialak sortzen baitituzte.Produkzio-harremanak: Produkzio-bitartekoen jabeen eta langileen artean gertatzen diren harremanak dira. Erlazio hauek: 1) Gatazkatsuak dira, zanpatzailea-zanpatua. Esplotaziozkoak dira zeren langileak bere lan-indarra produkzio-ondasunen jabeak
...Komunismoa: Ondasunen komuntasunean oinarritzen den antolakuntza sozio-politikoari eta beronen aldeko teoriari ematen zaion izen. Jabetza pribatua eta klaseen arteko desberdintasuna baztertzen ditu komunismoak. Platonengandik hasita egin izan dira gizarte komunistara heltzeko ahaleginak. Karl Marxen proposamenari doakio bereziki hemen esaten duguna. Marxen ustez, Historiaren mugimenduak klase sozialen desagerpenerantz eta komunismoaren ezarpenerantz zuzendurik dihardu.
Krakoviako matxinada: 1846an
...Ideologiak: Oro har, gizarte batek barneko errealitatea adierazteko dituen burutapenen (ideien, mitoen, irudien…) sistema, beharrezkoa, zeren gizakiak beti errealitate ororen burutapena baitu. Baina faltsukeria de ideologia ere existitzen da, eta honetaz dihardu Marxek: giza gogoaren produktu dira, edo deformaturiko kontzientzia mota bat, marxismoak deituriko “gainegitura” ren parte izanik. Zentzu txar horretan, baldintza sozialek deformaturiko giza pentsamendua adierazten du.
Iraultza soziala:
...
Gerra honetan hildako asko egon ziren, soldadu asko eta baita ere zibilak. Frantziak galdu zituen soldadu eta zibil gehien. Gerrak eragin zituen galera materialak ere handiak izan ziren, zenbait meategi eta nekazaritzako lur eta etxalde batzuk galdu zituzten. Estatu nazional berriak sortu ziren: galtzaile izandako inperioak zatituta geratu ziren, Austro-Hungariar inperioa eta Otomandar inperioa adibidez. Gerraren ondorioz, aldaketak egon ziren nazioarteko harremanetan: Europak gerra aurretik...
Testu hau juridikoa da, izan ere, Lehen mundu gerrari tratatu honekin eman zitzaion bukaera eta hemen ezarri zutena bete egin behar izan zuten gero. Hemen Versaillesko Itunaren artikulu aipagarrienak agertzen dira. Testuaren egileak: alde batetik, Lehen Mundu Gerrako irabazleak izan ziren Entente bandokoak (Amerikako Estatu Batuak, Inperio Britainiarra, Frantzia, Italia eta Japonia). Eta beste aldetik, galtzaile izan zen Alemania.
Testu honen helburu nagusia, hainbeste luzatu zen Lehen Mundu Gerrari
...Faxismoa botererako bidean
Faxismoaren sortzailea Benito Mussolini izan zen. Hasieran, Alderdi Sozialstako joera erradikaleko buru izan zen, baina gero muturreko nazionalismoaren alde egin zuen. Il Popalo d´Italia egunkariko zuzendaria izan zen, eta haren bidez, kanpo-politika oldarkorraren alde egin zuen, bai eta Italia barruan komunismoaren aurkako politika gogorra egitearen alde ere.
1919an, Banito Mussolinik Fasci Italiani di Combattimento sortu zuen Milanen; talde paramilitar ultranazionalista...
Depresio handia
Burtsaren erorketak kate-erreakzioa eragin zuen. Amerikako Estatu Batuetako ekonomia erabat gelditu zen, krisialdi luzea hasi zen: depresio handia esaten zaio. Krisi horrek ezaugarri hauek zituen:
* Burtsaren erorketaren ondorioz, aurrezkia desagertu egin zen eta kreditua, kontsumoa eta inbertsioa izugarri murriztu ziren. Haren ondorioak berehala igaro ziren burtsatik ekonomia erreala.
* Bankuek porrot egin zuten, pertsonek aurrezkiak ateratzen zituztelako eta mailegu asko itzuli...
1929ko cracka eta depresio handia
1920ko hamarkadako ekonomia – hazkundea bat-batean gelditu zen 1929an. Urte horretako urrian, New Yorkeko burtsak porrota izan zuen, eta horren ondorioz, Estatu Batuetako inbertsioek eta ekonomia- jarduerak behea jo zuten. Herrialde horrek zuen nagusitasun ekonomikoa zela-eta, krisia berehala munduko krisi ekonomiko bihurtu zen, eta 19930konhamarkadako zenbait iraun zuen.
Burtsaren crackaren zergatiak
New Yorkeko burtsaren gainbeherak, 1929ko crack ospetsuak,...
Laborantza zurkarak ere lantzen ziren, esaterako mahatsondoa eta olibondoa, eta bigarren mailan, almendrondoa eta algarroboak. Laborantza horiek monolaborantza moduan ageri ziren, elkarrekin lotuta, edo beste aprobetxamendu batzuekin batera.
Gaur egun, gariaren ordez garagarra landatu da; eta lugorri osoaren ordez lugorri erdia (ekilorea erabiltzen da atseden hartzeko labore moduan) ezarri da edo lugorria guztiz desagertu da ongarri kimikoak erabiltzeari esker. Zerealak Gaztela eta Leónen dira...